هفت یار مهربان

نسخه‎ی خطی بَرخط «دیوان حافظ»

رونوشت و نسخه‎ی خطی تذهیب‎کاری‎شده‎ از «دیوان حافظ»، اثر «خواجه شمس‎الدین محمد بن محمد حافظ شیرازی (قرن هشتم)»، پایان نگارش و نشر: (جمادی‎الثانی ۹۲۶) ۱۵۲۰، ۲۷۶ صفحه‎ی تصویری، ۱۳۴برگ مذهّب، اندازه: ۲۴۶ در ۱۵۷میلی‎متر، تذهیب‎کاری قرن شانزدهم، از مجموعه‎ی نسخ خطی اسلامی دانشگاه پرینستون (نیوجرسی)، نگارش با خط نستعلیق، جوهر طلایی و آبی، جلد لاکی و تذهیب‎کاری شده.

دیوان حافظ

جلد لاکی و تذهیب‎کاری شده

بخش مرکزی، یک گُل اسلیمی با پرندگان و سر حیوانات را دربردارد که در اطراف یک ستاره‎ی هشت‎پَر میانی گسترده‎اند. جلد چرمی نارنجی‎رنگ، آب‎طلاکاری شده است.

دیوان حافظ

دو صفحه‎ی نخست، خیلی مجلّل و به رنگ‎های آبی و طلایی، و نگارهایی از گُل‎ها، درختان و حیوانات در حاشیه‎ها تذهیب‎کاری شده‎اند. هر صفحه‎ی کتاب، سه ستون، و هر ستون، ۱۵خط دارد.

دیوان حافظ

..

این نسخه‎ی خطی در مجموع دارای شش نقاشی مینیاتور تمام‎صفحه‎ی رنگی است که با حاشیه‎هایی از طرح گُل‎ها و حیوانات تزیین شده‎اند.

پ.ن.:

درباره‎ی «پروژه‎ی مجموعه‎های دیجیتالی کتابخانه‎ی دانشگاه پرینستون – نیوجرسی»: (۱) و (۲)


کتاب دوزبانه‎ی بَرخط «گُل‎های ادب فارسی»

جُنگ ادبی دوزبانه، قرن نوزدهم، از مجموعه‎ی کتابخانه‎ی دانشگاه هاروارد

«گُل‎های ادب پارسی»، دوزبانه (فارسی و انگلیسی)، نویسندگان: سموئل روسو و سر ویلیام جونز، ویراشگر: سموئل روسو، ۲۴۰ صفحه، تاریخ انتشار ۱۸۰۵، دانشگاه هاروارد.

گُل‎های ادب پارسی

…..

«گُل‎های ادب پارسی»، جُنگ ادبی و گلچین دوزبانه (و حتا می‎توان گفت سه‎زبانه)ای است از آثار برجستگان ادبیات ایران که به نظم و نثر، همراه با ترجمه به زبان انگلیسی، نگاشته شده است. از این کتاب به‎عنوان یک همراه برای کتاب «دستور زبان فارسی» (مقدمه‎ای برای زبان و ادبیات ایران)، اثر «سر ویلیام جونز» نام برده می‎شود.

این کتاب شامل ۲۴ بخش است و پس از پیش‎گفتار طولانی، مقاله‎ی «مقدمه‎ای برای زبان و ادبیات ایران»، بخش تصحیح و اضافه؛ «گُل‎های ادب فارسی» در صفحه‎ی ۷۱ کتاب شروع می‎شود. در طرف چپ هر صفحه، متن فارسی به‎صورت دست‎نویس؛ و ترجمه‎ی همان بخش به انگلیسی، در طرف راست آن آمده است. قطعه‏های ادبی این کتاب خیلی متنوع‎ و از منابع گوناگون فارسی انتخاب شده‎اند، مانند: گلستان و بوستان سعدی، تاریخ طبری، مثنوی مولانا، بهارستان جامی، دیوان حافظ و … . در صفحه‎ی ۱۹۴ کتاب، داستانی به قلم «میرزا عبدالرحیم اصفهانی» که به «سر ویلیام جونز» تقدیم شده، با نام «فارسی مدرن، قرن هجدهم» آمده است.…..

از صفحه‎ی ۲۲۵ تا آخر کتاب، مکالمه‎ی زبان فارسی با نام «در حرف زدن به زبان فارسی و فرانسس»، همراه با ترجمه و تلفظ، به انگلیسی و فرانسه، در قالب ۱۰ گفتار آموزش داده شده است.


کتاب بَرخط «دیوان شعر زیب‎النسا»

نسخه‎ی خطی «دیوان شعر زیب‎النسا»، سراینده: «زیب‎النسا»، تاریخ نگارش بین ۱۷۰۰ و ۱۸۵۰ میلادی، حدود ۲۸۰ صفحه، اندازه: ۱۶ در ۲۵ سانتی‎متر، خط نستعلیق، جوهر سیاه و قرمز، از مجموعه‎های دیجیتالی دانشگاه UTAH – کتابخانه‎ی جی. ویلارد مریت.

این دیوان شعر به قلم شاه‎دخت «زیب‎النسا» یا «زینب‌النساء بیگم» (۱۶۳۸-۱۷۰۲)،‌ بزرگترین دختر اورنگ‌زیب عالمگیر آخرین پادشاه گورکانی هند سروده شده، و به خط نستعلیق عالی بر روی صفحه‎های مرغوب و نشانه‎گذاری شده با سپر تاجدار و یک پرنده و برج، در پایین صفحه‎ها نگاشته شده است (۱). هر صفحه دو ستون دارد و عنوان‎ها، برخی مترادف‎ها و شاه‎بیت‎ها به‎رنگ قرمز آمده‎اند.

«زیب‎النسا» به‎عنوان یکی از اعضای خانواده‎ی سلطنتی به مطالعه‎ی فارسی، عربی، دَری، هندی، خوش‎نویسی، ریاضیات و ستاره‎شناسی پرداخت و در هفت سالگی قرآن را حفظ کرد. از ۱۴ سالگی و با تخلص «مخفی» به سرودن شعر پرداخت. به‎عنوان دختری جوان، بر روی اندیشه‎ی سیاسی پدرش نفوذ داشت و اغلب در حل اختلافات شیعه و سنی به او کمک می‎کرد. بارگاه‎هایی در لاهور و دهلی برای خود داشت که به مکان‎هایی برای دیدار پژوهشگران و شاعران تبدیل شده بود. او کتابخانه‎ای تأسیس کرده و خوش‎نویسانی را  برای نسخه‎برداری از متون عربی کلاسیک ترجمه شده به فارسی استخدام کرده بود. در سال ۱۶۸۱ ، برادر جوان‎ترش به شورش ناموفقی برعلیه پدرش دست زد. «زیب‎النسا» نیز به شورش متهم شد و به زندان افتاد. از آن زمان به بعد، تا زمان درگذشتش در سال ۱۷۰۲، دیگر هیچ سابقه‎ای از او در دست نیست. ۳۵ سال پس از درگذشت او، بیش از ۴۰۰ بیت از اشعارش گردآوری و با نام «دیوان مخفی»، به فارسی برگردانده شد. بسیاری از اشعار او غزل و عرفانی است.

پ.ن.:

۱. نشانه‎گذاری‎های گفته شده در توضیحات نسخه‎ی خطی که در پایین همان صفحه آمده است، در عکس‎ها مشخص نیست.

۲. درباره‎ی «زیب‎النسا»


نسخه‎ی خطی بَرخط «زادالمسافرین»

نسخه‎ی خطی «زادالمسافرین»، اثر «حکیم ناصر خسرو قبادیانی بلخی»، ۱۱۵ صفحه، خوش‎نویسی «سلطان محمد نور»، جوهر سیاه و طلایی و لاجوردی، پایان نگارش: سال ۹۴۳، جلد لاکی، از مجموعه‎ی نسخه‎های خطی فارسی-ایرانی در «مرکز دیجیتال مونیخ».

زادالمسافرین

پشت و روی جلد کتاب زادالمسافرین

در ویکی‎پدیای فارسی آمده است:

«زادالمسافرین» مهم‌ترین اثر «حکیم ناصر خسرو قبادیانی بلخی»، سخنور، متکلم و حجت نامدار اسماعیلی است که نزدیک به ۱۰۰۰ سال پیش از این در ۴۵۳ قمری تألیف شده و معتبرترین و عمده‌ترین منبع در شناخت اندیشه‌ها و باورهای او به شمار می‌آید… «زادالمسافرین» در زمره‎ی متون منثور  (؟)  کهن فارسی است و به جهت روزگار تألیف و روش نگارش، از دیرباز مورد توجه سبک‎شناسان نثر فارسی بوده‌است. «زادالمسافرین» سرشار از واژه‌های نادر و کهن فارسی است و افزون بر آن، برابرنهاده‌های فارسی ارزشمندی برای اصطلاحات فلسفی عربی در آن آمده که سخت در خور توجه‌ است. «زادالمسافرین» به سبب محتوای کلامی فلسفی و زبان ویژه و کهن، متنی آسان نیست. همین موضوع موجب شده که دست‎نوشته‌های بر جای مانده از آن آکنده از اغلاط و تصحیفات باشد، جدای از آن که نسخه‌های اصیل و کهن آن بس اندک است…

زادالمسافرین

صفحه‎ی اول و دوم کتاب زادالمسافرین

هر صفحه از کتاب ۱۴ خط دارد و دو ستونی است. حاشیه‎های صفحه‎ها نیز با طرح گُل‎ها و برگ‎های طلایی تزیین شده‎اند.

زادالمسافرین

بخشی از صفحه‎ی آخر کتاب زادالمسافرین

پ.ن.:

۱. درباره‎ی «زادالمسافرین» و «حکیم ناصر خسرو قبادیانی بلخی»: (۱) و (۲) و (۳)


چهار «نشانه‎گیر کتاب» با شاه‎بیت‎هایی از چهار شاعر بزرگ ایران، با خط نستعلیق و نگارهایی از فرش و قالی ایرانی، برای یک فایل یک‎صفحه‎ای A4 وُرد:

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*