اختلال دو قطبی
اختلال دوقطبی (به انگلیسی: Bipolar disorder ) (یا شیدایی ـ افسردگی) نوعی اختلال خلقی و یک بیماری روانی است. افراد مبتلا به این بیماری دچار تغییرات شدید خلق میشوند. اختلال دو قطبی به صورت معمول در آخر دوره نوجوانی یا اوائل دوره بزرگسالی تظاهر پیدا میکند.
دورههای شیدایی از چند روز تا چند ماه به طول میانجامند ومعمولاً به طور ناگهانی به پایان میرسند و خلق شیدای پیشین شخص برعکس میشوند. دورهٔ افسردگی بعدی معمولاً سه برابر طولانی تر از دورهٔ شیدایی است.
نشانهها
خلق بالا:شیدایی
گاهی اوقات این افراد حالتی به نام شیدایی را تجربه میکنند. این بیماران ممکن است ناگهان از اوج شادی و خوشحالی به اوج غم و اندوه فرو روند و ارتباطی بین خُلق بیمار و آنچه که واقعاً در زندگی بیمار رخ میدهد وجود ندارد.
- برخی از علایم ونشانههای این بیماری شامل موارد زیر میشود
- بیقراری، افزایش انرﮊی و میزان فعالیت
- خلق خیلی بالا واحساس نشاط شدید همراه با احساس خودبزرگبینی
- تحریک پذیری مفرط
- صحبت کردن، مسابقه افکار، پریدن از موضوعی به موضوع دیگر با سرعت خیلی زیاد
- عدم توانائی برای تمرکز، حواسپرتی
- کاهش نیاز به خواب
- اعتقادات غیر واقعی در مورد توانمندیها و قدرت فرد
- قضاوت ضعیف
- ولخرجی
- رفتار متفاوت از حالت معمول که مدتی طولانی ادامه داشتهاست
- افزایش تمایلات جنسی
- سوء مصرف داروها، الکل و داروهای محرک
- رفتارهای اغواگرانه، مداخله جویانه، و پرخاشگرانه
خلق پایین: افسردگی
افسردگی پس از تغییر خلق شیدا در این بیماران ایجاد میشود.
بیماران مشهور
از افراد مشهور مبتلا به این بیماری میتوان ونسان ونگوگ، لودویگ ون بتهوون، ناپلئون بناپارت، ارنست همینگوی، وینستون چرچیل، آیزاک نیوتن را نام برد، چرچیل این بیماری را سگ سیاه مینامید
علائم اختلال دوقطبی در زنان
احتمال ابتلا به اختلال دوقطبی در زنان و مردان یکسان است اما برخی علائم آن ممکن است متفاوت باشد. علائم اختلال دو قطبی در خانم ها معمولا به صورت زیر است:
- اغلب در سنین 20 یا 30 سالگی تشخیص داده می شود.
- ممکن است حالات خفیف مانیا را تجربه کند
- احتمال بروز دوره های افسردگی بیشتر از مانیا است.
- ممکن است در سال حدود 4 دوره یا بیشتر دچار علائم مانیا و افسردگی شود که به آن دوره سریع گفته می شود.
- هم زمان با علائم اختلال دوقطبی با مشکلات سلامتی همچون بیماری تیروئید، چاقی، اضطراب و میگرن نیز درگیر هستند.
- احتمال مصرف الکل در طول زندگی در این زنان بیشتر است.
- خطر عود اختلال دو قطبی در خانم ها به دلیل تغییرات هورمونی مرتبط با قاعدگی، بارداری یا یائسگی بیشتر است.
علائم اختلال دوقطبی در مردان
- اختلال دوقطبی در مردان زودتر تشخیص داده می شود
- تجربه های دوره های مانیا و شیدایی شدیدتری دارند
- احتمال مصرف مواد مخدر در آن ها بیشتر است
- در دوران مانیا تعادل رفتاری کمتری نسبت به زنان دارند
- مردان نسبت به زنان کمتر به دنبال مراقبت های پزشکی هستند و آمار خودکشی در آن ها بیشتر است.
انواع اختلال دوقطبی
به طور کلی اختلال دوقطبی به 3 دسته اصلی تقسیم می شود:
اختلال دوقطبی نوع I
در این نوع دوقطبی حداقل یک دوره مانیا رخ می دهد و ممکن است قبل و بعد از آن، علائم افسردگی یا هیپومانیا را تجربه کند. این نوع اختلال دوقطبی در مردان و زنان به طور یکسان دیده می شود.
اختلال دوقطبی نوع II
در این نوع دو قطبی یک دوره افسردگی اصلی رخ می دهد که حداقل یک هفته طول کشیده و یک دوره هیپومانیا چهار روزه دارد. این نوع اختلال در زنان شایع تر است.
سیکلوتایمی
افراد مبتلا به این نوع اختلال دوره های هیپومانیا و افسردگی را تجربه می کنند که علائم کوتاه تر و خفیف تری نسبت به مانیا و افسردگی نوع اول و نوع دوم دارد.
اختلال دوقطبی در کودکان
تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان از بحث های پرچالش پزشکی است زیرا معمولا علائم دوقطبی و استانداردهای رفتاری کودکان با بزرگسالان تفاوت دارد.
از سوی دیگر بسیاری از علائم دوقطبی در کودکان با نشانه های اختلالات دیگر همچون بیش فعالی یا کم توجهی کودکان (ADHD) اشتباه گرفته شود.
تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. کودکان نیز مانند بزرگسالان تجربه نوسانات خلق و خو دارند به طوری که ممکن است دوره ای بسیار خوشحال و هیجانی شده و سپس وارد دوره افسردگی شوند.
اگرچه نوسانات خلق و خو در کودکان یک امر طبیعی است اما این علائم در کودکان مبتلا به اختلال دوقطبی برجسته تر می شود.
علائم مانیا در کودکان
- کارهای احمقانه و شاد بودن بیش از حد
- سریع صحبت کردن و موضوع صحبت را عوض کردن
- عدم تمرکز یا سخت تمرکز کردن
- انجام کارهای خطرناک با رفتارهای ریسکی
- بی ثباتی در خلق و خو و زود عصبانی شدن
- مشکلات خواب و عدم احساس خستگی ناشی از کم خوابی
علائم دوره افسردگی در کودکان
- غمگین بودن
- خواب زیاد یا کم خوابی
- نداشتن انرژی برای انجام کارهای معمولی
- علاقه به انجام هیچ کاری ندارد
- مدام از ناراحتی های همچون سردرد یا معده درد شکایت می کند
- احساسات منفی مانند بی ارزش بودن یا گناه
- اشتهای زیاد یا خیلی کم
- افکار مرتبط با مرگ و خودکشی
در برخی کودکان مبتلا به اختلال دوقطبی اختلالات رفتاری دیگر همچون بیش فعالی نیز رخ خواهد داد.
علائم اختلال دوقطبی در نوجوانان
نوسانات رفتاری در این دوران به دلیل تغییرات هورمونی و بلوغ شایع است اما برخی نوسانات خلق و خو در نوجوانان ممکن است علامت عارضه جدی تری همچون اختلال دوقطبی باشد.
معمولا تشخیص این اختلال با تاخیر و در اواخر دوره نوجوانی و سال های اولیه جوانی رخ می دهد. از جمله علائم مانیا در نوجوانان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خوشحالی شدید
- رفتارهای نادرست و بی ادبانه
- انجام کارهای خطرناک و ریسکی
- مصرف مواد مخدر
- افکار جنسی بیش از حد معمول
- افزایش میل جنسی
- مشکلات خواب و عدم احساس خستگی با وجود کم خوابی
- عدم تمرکز و حواس پرتی
- بی ثباتی خلق و خو
علائم رایج افسردگی در نوجوانان عبارت است از:
- خواب بیش از حد کم یا زیاد
- اشتهای بیش از حد کم یا زیاد
- غم و اندوه
- گوشه گیری از روابط دوستانه و گروه ها
- افکار مرتبط با مرگ و خودکشی
علت اختلال دوقطبی
علت اختلال دوقطبی چیست؟
علت بروز اختلال دوقطبی هنوز ناشناخته است اما برخی عوامل (معمولا ترکیب آن ها) در ابتلا به این عارضه روانی نقش دارند. از جمله:
1. ژنتیک
تحقیقات نشان داده سابقه خانوادگی ابتلا به اختلال دوقطبی احتمال بروز آن را افزایش می دهد.
2. عملکرد مغز
اختلالات در ساختار و عملکرد مغز می تواند خطر ابتلا به اختلال دوقطبی را افزایش دهد.
3. عوامل محیطی
برخی عوامل مانند استرس شدید، تجربه حوادث ناگوار و بیماری های جسمی نیز در ابتلا به اختلال دوقطبی تاثیر دارد.
آیا اختلال دوقطبی ارثی است؟
اختلال دوقطبی ممکن است از والدین به فرزند منتقل شود و تحقیقات نشان می دهد خطر ابتلا در افرادی که در خانواده فرد مبتلا دارند 4 تا 6 برابر بیشتر از سایرین است.
اگرچه نمی توان گفت هر فردی که دارای سابقه خانوادگی است به این بیماری مبتلا می شود یا افراد دیگر هرگز به این بیماری مبتلا نخواهند شد.
تشخیص اختلال دوقطبی
به طور کلی تشخیص اختلال دوقطبی سخت است چون نوسانات خلق و خو متفاوت است و این در کودکان و نوجوانان به مراتب دشوارتر می شود.
اختلال دوقطبی I معمولا شامل یک یا چند دوره مانیا یا ترکیب دوره های مانیا و افسردگی است، همچنین ممکن است دوره افسردگی اصلی داشته باشد یا نداشته باشد. اختلال دوقطبی II یک یا چند دوره افسردگی و حداقل یک دوره هیپومانیا دارد.
بیمار زمانی در دوره مانیا است که حداقل یک هفته با علائم آن درگیر بوده یا در بیمارستان بستری شود. همچنین علائم باید در اغلب ساعات شبانه روز در فرد دیده شود و دوره افسردگی اصلی نیز حداقل دو هفته طول می کشد.
عدم درمان اختلال دوقطبی باعث افزایش شدت بیماری شده و تعداد دوره ها افزایش می یابد، اما با انجام اقدامات درمانی فرد زندگی سالمی را تجربه خواهد کرد.
تست های تشخیص اختلال دوقطبی
برای تشخیص اختلال دوقطبی معمولا به انجام ترکیبی از تست ها نیاز است. از جمله:
معاینه جسمی؛ پزشک معاینه فیزیکی کامل انجام داده و ممکن است از آزمایش خون و ادرار برای رد کردن سایر احتمالات استفاده کند.
ارزیابی سلامت روان؛ ممکن است بیمار به یک روان پزشک ارجاع داده شود تا به بررسی نشانه های روانی اختلال دوقطبی در فرد بپردازد.
لیست رفتارها؛ اگر پزشک به اختلال دوقطبی در بیمار مشکوک باشد از او می خواهد احساسات مختلف خود در طول روز و مدت زمان آن ها و وضعیت خواب و خوراک خود را ثبت کند.
روش DSM؛ یک طرح کلی از علائم اختلالات روانی مختلف از جمله اختلال دوقطبی است که پزشک با بررسی نشانه ها در فرد و تطبیق آن با علائم موجود در لیست به تشخیص بیماری می پردازد.
درمان اختلال دوقطبی
اگرچه درمان قطعی اختلال دوقطبی امکان پذیر نیست اما با روش های دارویی، مشاوره و تغییراتی در سبک زندگی می توان علائم آن را برطرف کرد.
داروهای اختلال دوقطبی
- داروهای رفع نوسانات خلق و خو مانند لیتیوم
- داروهای ضد جنون مانند اولانزاپین (زیپرکسا)
- داروهای ضد افسردگی و جنون مانند فلوکستین – اولانزاپین (سیمبیاکس)
- بنزودیازپین ها، داروهای ضد اضطراب مانند آلپرازولام که می تواند برای درمان کوتاه مدت استفاده شود.
روان درمانی
که شامل موارد زیر است:
درمان شناختی رفتاری؛ نوعی گفتگو درمانی که بیمار و مشاور درباره روش های مدیریت بیماری و مقابله با آن صحبت خواهند کرد.
آموزش روانی؛ نوعی مشاوره روانی که به بیمار و خانواده او کمک می کند تا بیماری را بهتر درک کرده و با آن کنار بیایند.
بررسی سبک زندگی؛ که شامل کنترل عادات روزمره مانند خواب، رژیم غذایی و ورزش می باشد.
سایر روش های درمانی
از روش های دیگر برای درمان اختلال دوقطبی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- الکتروشوک (ECT)
- داروهای خواب
- مکمل ها
- طب سوزنی
- تغییر سبک زندگی
اختلال دوقطبی و ازدواج و طلاق
یکی از سوالات مهمی که به ذهن می رسد این است که آیا افرادی که اختلال دوقطبی دارند می توانند رابطه شاد و سالم پس از ازدواج داشته باشند؟
همانطور که اشاره شد اختلال دوقطبی باعث ایجاد مشکلاتی در روابط بین فردی از جمله ازدواج می شود و اینطور به نظر می رسد که این افراد مهارت های اجتماعی ضعیف تری نسبت به دیگران دارند اما توجه به این نکته نیز مهم است که استرس و تنش نقش مهمی در عود این اختلال داشته و مشکلات زناشویی ممکن است عامل اصلی بروز نوسانات خلق و خو در این بیماران شود.
به عبارت دیگر رابطه پیچیده ای میان تنش های زناشویی و نوسانات خلق و خوی بیمار وجود دارد به طوری که واکنش و رفتار نامناسب همسر فرد دوقطبی در طول دوره های بیماری، می تواند سبب افزایش تعداد و شدت دوره مانیا یا افسردگی شود.
به نظر می رسد درک علائم دوره افسردگی برای همسر فرد بیمار راحت تر از علائم دوره مانیا است و ممکن است حالت های دوره مانیا به نظرش عمدی به نظر برسد.
به همین دلیل زندگی با یک فرد مبتلا به اختلال دوقطبی چالش بزرگی است و ممکن است به دلایل مختلف از جمله عصبانیت های شدید، اعتیاد، ولخرجی یا قمار، عدم مسئولیت پذیری یا بی توجهی به شغل و مشکلات جنسی به طلاق منجر شود.
لازم به ذکر است معمولا علائم بیماری و افسردگی در فرد بیمار بعد از طلاق شدت بیشتری پیدا می کند.
البته این بدان معنا نیست که ازدواج با بیمار اختلال دوقطبی (در حال درمان) اشتباه است، بلکه لازم است پیش از ازدواج، طرفین درباره بیماری صحبت کرده و انتظارات خود از ازدواج را به صورت روشن بیان کنند و با ذهن باز و اطلاع کامل از بیماری و حمایت خانواده طرفین برای ازدواج اقدام کنند.
پنهان کردن بیماری در این گونه موارد عواقب بسیار ناگواری به همراه خواهد داشت و در اکثر موارد به طلاق منجر می شود.
درمان خانگی اختلال دوقطبی
1. خواب کافی
اختلالات خواب در این بیماران تاثیر زیادی در شدت یافتن نوسانات خلق و خو خواهد داشت.
2. جلوگیری از چاقی
مطالعات نشان می دهد حدود 68 درصد مبتلایان از چاقی یا اضافه وزن رنج می برند زیرا معمولا به دلیل مصرف دارو، علائم افسردگی یا کاهش سروتونین در بدن اشتهای آن ها بیشتر از سایر افراد می باشد. چاقی با عوارضی همچون دیابت، فشار خون بالا و بیماری های قلبی همراه است.
3. تغذیه مناسب
مصرف امگا 3، منیزیم کافی، ویتامین C و اسید فولیک در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی توصیه می شود.
هشدار: قبل از مصرف هرگونه مکمل حتما با پزشک خود مشورت کنید.
4. ورزش منظم
ورزش باعث ترشح اندروفین در بدن می شود که به ایجاد حس خوب و خواب بهتر کمک کرده و با افسردگی ناشی از اختلال دوقطبی مقابله می کند.
هشدار: در صورت مصرف لیتیوم لازم است با پزشک درباره ورزش کردن مشورت کنید.
5. درمان گیاهی اختلال دو قطبی
گیاهانی همچون جینسینگ، ریحان و گیلاس زمستانی به کنترل استرس، کاهش کورتیزول، افزایش انرژی و تمرکز کمک کرده و ترشح هورمون ها را متعادل می کنند.
6. اجتناب از مصرف دخانیات
توصیه می شود بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی از مصرف مواد تحریک کننده از جمله دخانیات، مواد مخدر و الکل اجتناب کنند.
بهترين دارو براي من کدام است؟
شما بايد در اين مورد با روانپزشک خود مشورت کنيد، اما چند قاعده کلي وجود دارد،
- ليتيوم، سديم والپروت، اولانزاپين معمولا براي درمان طولاني مدت تجويز ميگردند.
- کارمازپين براي مواقعي که نوسان خلق سريعتر و متناوب تري داريد پيشنهاد ميگردد.
- ترکيب دارويي نيز کاهي لازم است
بطور کلي بهترين دارو به وجود شما بستگي دارد. يک دارو ممکن است براي يک نفر مناسب باشد ولي در شخص ديگري اثر خوبي نداشته باشد. اما براي اولين تجويز اصولا دارويي تجويز ميگردد که تاثير بيشتري در ديگران نشان داده است.
بدون دارو چه اتفاقي ميافتد؟
ليتيوم 30 تا 40 درصدازاحتمال عود بیماری کم ميکند، اما هرچه تعداد دوره هاي شيدايي شما بيشتر باشد، احتمال عود آن هم بيشتر است.
| تعداد دوره اي شيدايي قبلي | احتمال دوباره شيدايي در سال بعد | |
| بدون مصرف ليتيوم | با مصرف ليتيوم | |
| 1-2 | 10% | 6%-7% |
| 3-4 | 20% | 12% |
| بيشتر از 5 | 40% | 26% |
با افزايش سن ، احتمال عود دوره ها همچنان ثابت ميماند. حتي ممکن است شما براي مدت طولاني مشکلي نداشته باشيد، اما همواره خطر بازگشت وجود دارد.
از چه موقع شروع به مصرف دارو کنيم؟
پس از گذراندن يک دوره، نميتوان گفت که دوره هاي بعدي چه زماني باز ميگردند. ممکن است شما مايل به مصرف دارو در اين مرحله نباشيد مگر اينکه دوره شما بسيار شديد بوده باشد. اگر براي بار دوم مبتلا شويد به احتمال 80 درصد دوره ها عود خواهند کرد. اغلب روانپزشکان در اين حالت داروهاي تثبيت کننده را پيشنهاد ميدهند.
براي چه مدت يک داروي تثبيت کننده بايد مصرف شود؟
براي حداقل دو سال بعد از يک دوره اختلال و تا 5 سال در حالتهاي زير ميتون ادامه داد .
- عود مکرر دوره ها
- دوره جنون
- استفاده از الکل يا مواد مخدر
- داشتن استرس در خانه يا محل کار
در صورت ادامه داشتن مشکل، ممکن است مجبور شويد براي مدت طولاني تري به مصرف دارو ادامه دهيد.
اطلاعات بيشتر در باره مصرف داروهاي تثبيت کننده در کتابچه هاي مربوطه وجود دارد.
روشهاي درماني روانشناسي
در فاصله بين دوره هاي شيدايي يا افسردگي، درمانهاي روانشناسي ميتواند موثر ابشد. اين درمانها بايد حدود 16 جلسه يک ساعته به مدت 6 تا 9 ماه باشند.
اين درمانها شامل:
- تربيت رواني(Psycho education)- دانستن بيشتر در مورد اختلالات دو قطبي
- تحت نظر داشتن حالت روحي- کمک کردن به شما براي شناخت زمانهاي تغيير حالت روحي
- استراتژي خلقي- کمک کردن براي جلوگيري از تغيير حالت روحي به شيدايي يا افسردگي کامل
- کمک براي افزايش مهارتهاي سازگاري
- شناخت و رفتار درماني(CBT) براي افسردگي
حاملگي
شما بايد هر برنامه براي حاملگي را با روانپزشک خود در ميان بگذاريد. با هم فکري هم، شما ميتوانيد براي کنترل حالات روحي خود در طول حاملگي و پس از تولد نوزاد برنامه ريزي کنيد.
اگر باردار هستيد، بهتر است براي آگاهي از قطع يا ادامه مصرف ليتيوم با روانپزشک خود مشورت کنيد. گرچه ليتيوم از ديگر تثبيت کننده ها بي خطرتر است، اما بايد خطر احتمالي آن براي نوزاد با خطر احتمال بازگشت افسردگي يا شيدايي در شما مقايسه شود. اين احتمال در سه ماه اول بارداري بيشتر است. پس از گذشت هفته بيست و ششم، ليتيوم بي خطر است. اما اگر ليتيوم مصرف ميکنيد، نبايد به نوزاد شير بدهيد.
در طول زمان حاملگي، تمام کساني که با اين موضوع در رابطه اند شامل: پزشک متخصص زنان- ماما- پزشک خانواده – روانپزشک و پرستار روانپزشک- بايد با هم در ارتباط باشند.
درمان يک دوره افسردگي يا شيدايي
دوره افسردگي
داروهاي افسردگي معمولا بايد به داروهاي تثبيت کننده خلقی اضافه شود. متداول ترين اين داروهاSSRIs (مهار کننده هاي جذب سروتونين) است. اين داروها بر يک ماده شيميايي در مغز به نام سروتونين تاثير گذاشته و به نظر ميرسد که با مصرف اين دارو نسبت به داروهاي ديگر احتمال تغيير خلق به حالت شيدايي کمتر است. داروي قديمي ضد افسردگي تري سيکليک به علت نداشتن اين خصوصيت توصيه نميگردد.
در صورتي که شما به تازگي يک دوره شيدايي داشته و يا اختلال خلق تناوبي سريع را تجربه کرده ايد، داروهاي ضد افسردگي ممکن است منجر به بازگشت حالت شيدايي شوند. در اين حالت بهتر است سطح داروي تثبيت کننده را افزايش داده و از داروهاي ضد افسردگي استفاده نکرد. داروهاي ضد افسردگي پس از 2 تا 6 هفته استفاده باعث بهبود حالت خلقي ميشوند، اما خواب و اشتها زودتر بهبود پيدا ميکند. مصرف اين دارو بايد حداقل 8 هفته پس از بهبود افسردگي ادامه پيدا کند و سپس بايد به آرامياز مقدار آنها کاسته شود.
حتي پس از بهبودي بهتر است همواره اين قرصها را با توجه به نظر روانپزشک همراه داشته باشيد. اگر خيلي زود مصرف قرصها را ترک کنيد، احتمال عود افسردگي در شما زياد است. اگر شما به يکباره مصرف را قطع کنيد، ممکن است دچار علايم ترک (Withdrawal ) شويد.
در صورتي که دوره شيدايي را تجربه کرديد، نبايد داروهاي ضد افسردگي را براي مدت طولاني مصرف کنيد.
شيدايي و دوره هاي افسردگي مخلوط
در اين صورت هرگونه داروي ضد افسردگي بايد متوقف شود. داروي تثبيت کننده و يا داروهاي ضد جنون به تنهايي و يا حتي همراه هم ميتوان استفاده کرد. داروهاي ضد جنون در اسکيزوفرني استفاده ميشوند اما ميتوان براي کم کردن فعاليت بيش از اندازه، خودبزرگ بيني، بي خوابي و از بين بردن دوره شيدايي استفاده کرد.
داروهاي ضد جنون قديمي تر مثل کلروپرومازين و هالوپريدول اثرات جانبي مثل لرزش و گرفتگي عضلات دارند. برخي از داروهاي جديدتر مثل رسيپريدون و اولانزاپين بدون اين اثرات جانبي نامناسب ميتوانند علايم شيدايي را کاهش دهند.
پس از شروع درمان، علايم ممکن است پس از چند روز بهبود يابند اما درمان بايد چندين ماه ادامه پيدا کند. براي رانندگي در مدت مصرف بايد با پزشک خانواده خود مشورت نماييد.
متوقف کردن نوسانات خلقي – خود درماني
- تحت نظر گرفتن رفتار شحصي
نشانه هاي تغيير حالت خود را ياد بگيريد تا بتوانيد در موقع مناسب کمک بگيريد. با اينکار شما ميتوانيد از بروز کامل عارضه و يا بستري شدن در بيمارستان اجتناب کنيد. نوشتن حالات روحي روزانه ميتواند به شما در اين کار کمک کند.
- اطلاعات
تا ميتوانيد در مورد بيماري تان و آنچه براي درمان آن مفيد است اطلاعات کسب کنيد.
- استرس(تنش)
از شرايط تنش زا بپرهيزيد. پرهيز کامل از تنش غير ممکن است بنابر اين بهتر است ياد بگيريد چگونه اين شرايط را کنترل کنيد. شما ميتوانيد از طريق CD يا DVD و يا گروهاي تمدد اعصاب و يا پيشنهادهاي روانشناسان به استرس خود غلبه کنيد.
- روابط اجتماعي
افسردگي يا شيدايي ميتوانند اثرات نامطلوبي بر دوستان و خانواده داشته باشد. شما ممکن است مجبور به بازسازي روابط تان بعد از يک دوره افسردگي يا شيدايي بشويد.
داشتن حداقل يک نفر که بتوانيد به او اعتماد کنيد بسيار مفيد است. دوستان و خانواده نياز دارند بدانند که چه اتفاقي براي شما ميافتد و آنها چه کاري ميتوانند براي شما انجام دهند.
- فعاليت
سعي کنيد زندگي، کار، استراحت و روابطتان با دوستان و خانواده را متعادل کنيد. در صورتي که شما بيش از اندازه مشغول باشيد ممکن است دچار دوره شيدايي شويد.
مطمين باشيد که زمان کافي براي استراحت داريد. در صورتي که شما بيکار هستيد به دنبال گذراندن يک دوره اموزشي و يا کار داوطلبانه که وابستگي با بيماري رواني ندارد باشيد .
- ورزش
20 دقيقه ورزش ، سه بار در هفته براي بهبود شرايط روحي مفيد است.
- تفريح
به طور مرتب کارهايي انجام دهيد که شما را شاد کرده و به زندگي شما معنا ميبخشد.
ادامه درمان
ممکن است شما بخواهيد قبل از اينکه دکتر دستور قطع دارو بدهد ، از ادامه مصرف خودداري کنيد. متاسفانه اينکار اغلب به بازگشت دوره ها منجر ميشود. با دکتر و خانواده خود هنگاميکه بهبود يافتيد در اين مورد صحبت کنيد.
در درمان خود اظهار نظر کنيد
اگر براي اختلال دو قطبي در بيمارستان بستري شده ايد، بهتر است براي دکتر و خانواده خود يک
«رهنمود آينده،Advance Directive»تهيه کنيد که اگر شما دوباره مريض شديد چگونه با شما رفتار کنند.
از پزشکم (GP) چه انتظاري دارم؟
در صورتي که شما ليتيوم مصرف ميکنيد دکتر شما بايد:
- فشار خون و بررسي سلامتي عمومي سالانه
- آزمايش سطح ليتيوم خون هر 3 تا 6 ماه
- آزمايش خون براي تست کارکرد کبد و تيروييد حداقل هر 15 ماه يکبار
نکاتي براي دوستان و خانواده
افسردگي و شيدايي براي دوستان و خانواده ناراحت کننده و خسته کننده است
رفتار در طول دوره
افسردگي
دانستن اينکه به افراد بسيار افسرده چه بگوييم سخت است. آنها همه چيز را از ديدگاه منفي ميبينند و قادر نيستند بگويند از شما چه ميخواهند. آنها ممکن است زودرنج و گوشه گير باشند اما در همان حال به کمک شما نياز دارند. آنها ممکن است نگران باشند ولي نخواهند يا نتوانند که نصيحت شما را بپذيرند. سعي کنيد در حد امکان صبور باشيد و آنان را درک کنيد.
شيدايي
در شروع يک دوره شيدايي، شخص شاد و پرانرژي به نظر ميرسد. هرچند که اينگونه هيجانات منجر به بدتر شدن شرايط روحي آنان ميگردد. بنابراين سعي کنيد آنان را متقاعد کنيد که کمکشان نماييد و به آنان در مورد بيماري شان توضيح دهيد.
کمکهاي عملي بسيار مهم هستند. مطمين شويد که دوست يا فاميل شما قادر است که از خود نگهداري کند.
کمک به شخص محبوبتان براي بهبودي
اطلاعات بيشتري در مورد اختلالات دوقطبي پيدا کنيد. همراهي شما با بيمار در جلسات روانپزشکي بسيار موثر خواهد بود.
از خودتان مراقبت کنيد
به خودتان زمان و فضا ي کافي براي تجديد قوا بدهيد . مطمين باشيد که زمانهايي براي خودتان و گذراندن با دوستانتان اختصاص داده ايد. در صورتي که دوست يا فاميل شما در بيمارستان است، مدت نگهداري از انها را با ديگران تقسيم کنيد. شما به دوستتان وقتي خسته نيستيد بهتر ميتوانيد کمک کنيد.
در مواقع اضطراري
در شيدايي شديد، شخص ممکن است حالت خصمانه ، بدگماني به خود گرفته و يا به صورت لفظي ويا فيزيکي درگير شود.
در افسردگي شديد، شخص ممکن است تصميم به خودکشي بگيرد.
در صورتي که متوجه شديد که آنها:
- با نخوردن و نياشاميدن کاملا از خود غافل شده اند
خود يا ديگران را در شرايط خطرناک قرار ميدهند.
- از آزار دادن يا کشتن خود حرف ميزنند.
سريعا براي آنان از مراکز درماني کمک بخواهيد.
نام و شماره يک شخص متخصص قابل اعتماد را داشته باشيد. گاهي بستري کوتاه مدت در بيمارستان لازم است.
مراقبت از کودکان
در صورتي که شما شيدا يا افسرده هستيد، به طور موقت نميتوانيد از کودکانتان مراقبت کنيد. در اين مدت همسر يا فرد ديگري از خانواده بايد اين وظيفه را به عهده بگيرد. بهتر است در دوران بهبودي در اين مورد تصميم گيري کنيد.
ممکن است بچه شما هنگاميکه شما سالم نيستيد احساس نگراني و سر در گمي کند. اين موضوع را از رفتارشان نيز ميتوان فهميد.
براي بچه ها بسيار مفيد خواهد بود اگر بزرگترها ي آنان حساس و فهيم بوده و بتوانند با خونسردي و سازگاري به مشکلات آنها پاسخ دهند. بزرگترها ميتوانند به آنان بفهمانند که چرا پدر يا مادر آنها رفتار متفاوتي دارد. سوالات انها بايد با خونسردي، به درستي و به زباني که متوجه شوند پاسخ داده شود. آنها احساس بهتري خواهند داشت اگر به برنامه عادي زندگي شان بازگردند.
چگونه اختلالات دوقطبي را براي کودکان توضيح دهيم؟
بچه هاي بزرگتر ممکن است خود را در بروز مشکل مقصر بدانند. بايد آنان را مطمئن ساخت که عامل اين بيماري نيستند و ميتوانند به بهبود آن کمک کنند. هنگامي که بچه هاي بزرگتر وظيفه مراقبت از پدر يا مادر بيمار را برعهده بگيرند، نياز به درک ويژه و پشتيباني عملي دارند.
