پند های کمبوجیه به فرزندش کورش

فرزندم، هرگز آفريدگار هستی را از ياد مبر، زيرا که جهان آفرين همواره، نه تنها هنگام سرافرازی و نيک بختی بلکه در هنگام نياز و تنگی، شايسته‌ی ستايش است. همچنين در رفتار با دوستان، چه در تنگی و چه در گشايش و فراخی، نبايد آنها را فراموش کرد.

مردمانی که از انديشه‌ی روشن برخوردارند، می‌دانند که نيکويی در جهان هستی از مهر پروردگار آفريده شده است، و هر آنکس که با انديشه‌ی روشن به هستی ننگرد به اين آگاهی نخواهد رسيد. در يافتن آگاهی، کوشا باش که دانش در راست منشی يک پارچه خواهد بود.

ارتش ايران بايد پيوسته ورزيده و به درستی، شيوه‌ها و ترفندهای آفند و پدافند را آموخته باشد. آشنايی سپاهيان به کاربرد درست جنگ ابزارها،  برای رسيدن به پيروزی، سود بخش است. همان گونه که فرآورده‌ی کشتزارها با کار و کوشش برزگران بستگی دارد، هرآنکس که نکارد نبايد هم در آرزوی خرمن باشد، پيروزی سپاه هم به نيروی آنها بستگی دارد نه به درخواست آنها از کردگار.

همان سان که هر کس برای برآوردن نيازهای خانواده‌ای خود کوشا است، پادشاه هم بايد نيازهای مردمان و کشور را پيش بينی کند، و همواره در برابر پیشامد های ناگهانی آمادگی و پس انداز داشته باشد تا  در آن هنگام ناتوان نماند.

فرمانروايان برای تلاش در راه آبادانی کشور و فراهم کردن آسايش و آسودگی برای مردم هستند، نه مردم، برای اَفزايش و گسترش دارايی، برای فرمانروايان.

از آنجا که در نهاد هرکس هموار “منش به” (نيک) و ” منش بد” در ستيز هستند، بکوش تا منش نيک در درونت   فزاينده و منش بد کاهنده باشد زيرا که بهترين هستی از آن نيک انديشان و راستکاران است.

فرزندم بايد پيوسته، با جنگ افزار برتر، برای پدافند و نگهداری مردم و کشور آمادگی داشته باشی ، زيرا که دشمن در کمين است ناگهان و بی گاه سر بر می‌کشد.

همواره انباشته ‌ای از خوراکی‌ها و نيز ابزارهای رزمی برای نگهداری و پدافند کشور انبار کن که در برابر خشکسالی و يورش بيگانگان پُر توان باشی.

 سرای سپاهيان و چارپايان آنها بايد، هميشه از آلودگيها پالايش شود، آنان باید برای بهداشت خود آب پاک و پوشاک پاکیزه در اختيار داشته باشند. برای پيشگيری از ناخوشی و بيماری هميشه پزشکان زبردست را همراه سپاه روانه کن، تا روند تندرستی را به آنها بياموزند، پزشکان دانا هم بسان هنرمندان چيره دست می‌توانند پيکر رنجور يا زخمی کسی را، باز سازی کنند و بهبود بخشند.

به ياد داشته باش که، برتر بودن جايگاه رزم و دسترسی پيوسته به آب و خوراک برای رسيدن به پيروزی بسيار پر ارزش هستند بايد تا می‌توانی، بهترين جايگاه را برای رزم برگزينی، و همواره سور و خوراک سپاهيان را پيشاپيش فراهم کنی واين کاری است نه آسان. سپاهی که در تکاپوی باشد به نيرو و ورزندگی او بسيار افزده می‌شود. به کردار، آنان که پيوسته در شکار باشند، ورزيدگی در شکار، يارای آنها در رزمگاه خواهد بود.

هرگز آنچه را که به درستی نمی‌دانی و نتوانی، به کسی نويد مده که از مژده دادن تو نااميد ‌شود، همچنين هرآنکس بايد بداند که برای کردار نيک پاداش و برای کردار بد  پادافره  در کار است. با شکست خوردگان با مدارا رفتار کن آنگونه که هرگز به جان و هستی شکست خورده‌ای دست دراز ی نشود.

سپاهيان بايد از مهربانی تو خشنود باشند تا دوستی آنها هم با مهر آميخته باشد، نه آنکه از ترس، تو را فرمانبردار باشند.

شادی يا خشنودی در ميان کسانی که پيوند دوستی داشته باشند فزاينده است و نيز رنج و اندوه آنها کاهنده خواهد بود. چون هر يک از شادی ديگری شاد و از رنج ديگری اندوهگين می‌شود. هرکس شايستگی ويژه‌ای دارد و بايد کاری که به او واگذار شده است به درستی و راستی انجام دهد. کوتاهی، در هر کاری که کاستی ببار آورد، سزاوار نکوهش است.

کمبوجيه(کامبيز) پدر کورش بزرگ در بخش ديگری می‌گويد:

دليری، که از خردمندی برآيد بهتر از گستاخی بدون آگاهی است. برای رسيد به پيروزی سزاوار است که از نيرو و روند دشمن، در کار جنگ، آگاهی داشته باشی و برای اين کار می‌توانی از گماشتگانی در ميان سپاه دشمن سود بری. دشمن نبايد از شيوه و برنامه‌ی سپاهیان ما آگاهی پيدا کند، همان بهتر است که شمار رزمندگان و شيوه‌ی پيکار از آنها پنهان بماند. پيوسته بايدکاستی‌ها وسستی‌های دشمن را شناسايی کرد وازناهنجاری نیرو های دشمن، در راه رسيدن به پيروزی بهره گرفت و ترفندهايی که آنان را به گمراهی بکشد به کار برد و او را به شکست وادار کرد.  شناخت از شيوه‌های جنگ پشتيبان پيروزی است، پس فرماندهان بايد به درستی هنر جنگاوری را در هر زمينه‌ای آموخته باشند، چرا که شيوه‌‌های رزم در کوهستانها، دشتها و درياها گوناگون هستند و هر کدام نياز به شناخت و دانش ويژه‌ای دارند. چنانکه در گذشتن از رودخانه‌ها آگاهی به دانش ساختن پل و کشتی بسيار پر ارزش است.

هميشه بايد فرماندهان، پیش از آفند و پدافند، با يکديگر همپرسی داشته باشند و رای زنی کنند تا، با انديشه‌ی نيک، بهترين راه را برگزينند و هرگز نبايد خودخواهی و خودسری را به خود راه دهند.

هنگامیکه نياز بود، برای پيش گيری از کشته شدن سربازان، بايد با آراستگی و هنجار درست از برابر دشمن پسروی کرد، و خود را برای آفند اماده نمود واین کار نبايد با سراسیمگی همراه باشد که سربازان را پريشان سازد . چون در اين هنگام دشمن می‌تواند آنها را پراکنده کرده و بر آنها چيره گردد.

سپاهيان بايد در آسودگی و بی نيازی آنگونه سامان داده شوند که نيازی به دست برد به دارايی ديگران نداشته باشند.