جشن های فروردین ماه

یكم فروردین (اورمزدروز/ 21 مارس)   روز جشن بزرگ نوروز در اعتدال بهاری و آغاز فصل بهار؛ نوروز و آغاز سال نو، مناسبت‌های جداگانه‌ای هستند كه امروزه با یكدیگر همزمان هستند.

 نمونه‌های دیگری از زمان‌های گوناگونِ آغاز سال نو، در گاهشماری‌های ایران باستان و نیز در تقویم‌های محلی ایران امروز، وجود دارد. در سُـغـد باستان (و امروزه در میان ارمنیان) از نوروز با نام «نوسَـرْد/ نَـوَسَـرد/ نوسَـرِد» یاد می‌شده است كه معنای «سال نو» را می‌دهد. (در اوستایی «سَـرِذَه» به معنای سال خورشیدی). در بدخشان با نام «شگون‌بهار»، در «شُـغنان» (در تاجیكستان در كرانة رود «پنج») بنام «خِـدِر ایام» (بزرگترین روزها) و در بابِل باستان و در نخستین روز ماه «نیسان» بنام جشن «اَكـیتو» (سومری «زَگْموك») شناخته می‌شده است. با شكوه‌ترین مراسم نوروزی، امروزه با نام‌های «سِـیرلاله (جشن گل لاله)/ جَـندَه بالا (بالا كردن درفش)» در شهر مزارشریف افغانستان (آریـانـای باستان) و در نزدیكی بلخ كهن، همراه با برافراشتن درفشی برگرفته از درفش كاویانی ایران، برگزار می‌شود كه پیش از این، در باره آن سخن رفته است. آیین‌های پیش از فرا رسیدن نوروز نیز فراوان و پراهمیت هستند.

ششم فروردین (خردادروز/ 26 مارس)   روز «امید»، روز «اسپیدا‌ نوشت» یا روز «نوروز بزرگ» (این نام جدیدتر است). از روزهای خجستة ایرانیان، همراه با شادی و آب‌پاشی، و آغاز سال نو در تقویم سُـغدی و خوارزمی. در متن پـهلوی «ماهِ فـروردین، روزِ خـرداد» رویدادهای بسیاری به این روز منسوب شده است؛ از جـمله: پیـداییِ كیومـرث و هـوشنگ، روییدن مشی و مشیانه، تیـرانـدازی آرش شیواتیر، غلبة سام نریمان بر اژدهاك، پیداییِ دوبارة شاه‌كیخسرو (از جاودانان در باورهای ایرانی) و همپُرسگی زرتشت با اهورامزدا. در برخی منابع، یكی از چند روایت زادروز زرتشت به این هنگام منسوب است. نام «روز امید» بخاطر انتظار پیداییِ دوبارة كیخسرو و دیگر جاودانان و نجات‌بخشان (سوشیانت‌ها)، به این روز داده شده است. همچنین نام «اسپیدا نوشت»، از آیین نامه‌نویسی در این روز گرفته شده است كه آگاهی بیشتری از آن در دست نیست. گمان می‌رود با پیام‌های شادباش نوروزی در پیوند باشد.

دهم فروردین (آبان‌روز/ 30 مارس)   نخستین آبان‌روز سال و به روایت «برهان قاطع» انجام جشنی به همین نام، همراه با آب‌پاشی و انتظار بارش باران.

سیزدهم فروردین (تیشتَر‌روز/ 2 آوریل)   روز «سیزده‌بدر»، نخستین تیشتر‌روز سال و آغاز كشاورزی در نیم‌سال دوم زراعی. آیین‌ نخستین روز كشت‌و‌كار‌ با گرد‌آمدن در زمین زراعی و آرزوی بارش باران. در سیستان در این روز به زیارت نیایشگاه «خواجه غلطان» در بالای كوه «خواجه» (اوشیدم) و در میانة دریاچة «هامون» می‌روند. (در باره سیزده‌بدر، نوشتار ویژه‌ای منتشر خواهد شد)  هفدهم فروردین (سروش‌روز/ 6 آوریل)   هنگام جشن «سروشگان» یا جشن «هفده‌روز» در ستایش «سْـرَئوشَـه/ سروش»، ایزد پیام‌آور خداوند و نگاهبان «بیداری»؛ روز گرامیداشت «خروس» و به ویژه خروس سپید كه از گرامی‌ترین جانوران در نزد ایرانیان بشمار می‌رفته و به سبب بانگ بامدادی، نماد سروش دانسته می‌شده است.