دستبرد به گور تاریخی

به نخستین گور كشف‌شده‌ی شهر پارسه در 100 متری یگان حفاظت تخت جمشید (پارسه) توسط حفاران غیرمجاز دست‌برد زده شد.

سرپرست هیأت كاوش باستان‌شناسی پای تختگاه تخت جمشید (پارسه) در گفت‌وگو با خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، بیان كرد: در ادامه‌ی كاوش چاه‌های هخامنشی در پای تختگاه تخت جمشید (پارسه)، در یكی از كارگاه‌های كاوش به یك ساختار آجری چهارگوش با اندازه‌ی حدود 5/1*2 متر رسیدیم كه آجرهای قیراندودشده داشت. با ادامه‌ی كاوش‌ها مشخص شد كه این ساختار یك گور مربوط به دوره‌ی هخامنشی است كه اسكلت درون آن به‌دلیل فشار آجرهای سطوح بالاتر به‌شدت آسیب دیده است

افشین یزدانی توضیح داد: براساس بررسی‌های انجام‌شده، این گور در جهت شمال به جنوب است و جسد نیز به پهلو، روبه باختر و به‌صورت جنینی درون گور بوده است. این جسد روی یك كف آجری قیراندودشده بود و دربرابر آن، یك تنگ كوچك آب و زیر سرش یك چراغ پیه‌سوز قرار داده شده بود.

او با اشاره به این‌كه این دو شیء برای داشتن آگاهی از بینش فرد دفن‌شده بسیار اهمیت دارند، گفت: چراغ پیه‌سوز نماد روشنایی و تنگ نماد آب است كه هر دو عناصری مقدس در فرهنگ ایرانی‌اند كه در كنار یكدیگر در گور، احتمالا به‌معنای راه‌گشای متوفی به جهان دیگر قرار داده شده‌اند.

به گفته‌ی این باستان‌شناس، قدمت این گور را با توجه به دو شیء به‌دست آمده، به دوره‌ی هخامنشی می‌توان نسبت داد. در واقع این گور، نخستین گور كشف‌شده از یكی از ساكنان شهر پارسه است.

وی ادامه داد: البته در كاوش‌های حدود 70 سال پیش توسط اشمیت، گورستانی در محلی دیگر ـ حدود یك‌ونیم كیلومتری شمال تخت جمشید (پارسه) ـ پیدا شده بود كه آن را به اواخر دوره‌ی هخامنشی یا اوایل دوره‌ی فراهخامنشی نسبت داده‌اند. هم‌چنین گورهای به‌دست آمده در آن زمان، تاق‌باز بودند و درون تابوت‌های سفالی دوتكه با سرپوش قرار داشتند؛ اما تدفین شناسایی‌شده توسط این هیأت باستان‌شناسی در پای تختگاه را از نظر فاصله و موقعیت كه در دشت شهر پارسه قرار گرفته است و به‌دلیل كیفیت، به یكی از ساكنان شهر پارسه می‌توان متعلق دانست.

او در این‌باره اظهار كرد: حجم آجرهای به‌كار رفته در این گور و قیراندود شدن آن‌ها نشان می‌دهد كه فرد متوفی، سطح اجتماعی روبه بالایی داشته است و او را به اقوام كوچ‌رو نمی‌توان نسبت داد.

یزدانی درباره‌ی اسكلت درون گور، توضیح داد: به‌نظر می‌رسد، او فردی با قد حدود 170 تا 180 سانتی‌متر بوده است؛ ولی به‌دلیل این‌كه اسكلت به‌شدت آسیب دیده و تقریبا بخش‌های زیادی از آن با خاك تركیب شده، جنسیت‌اش هنوز مشخص نشده است.

وی هم‌چنین پس از اشاره به كشف ششمین چاه هخامنشی در این محل و این‌كه به‌دلیل كمبود زمان كاوش، بررسی این چاه به فصل دیگری موكول شد، بیان كرد: زمانی كه بخشی از گور را كاوش می‌كردیم، پس از برداشتن دو لایه آجر، به دهانه‌ی یك تنگ برخورد كردیم كه به‌دلیل كم بودن وقت و این‌كه به پایان روز رسیده بودیم، برای جلوگیری از آسیب رسیدن به ظرف، ادامه‌ی كاوش و خارج كردن آن به روز بعد موكول شد كه متأسفانه، صبح روز گذشته (29 دی‌ماه) متوجه شدیم، دزدان اشیای عتیقه همان شب به این كارگاه كاوش وارد شده و به تخریب بخشی از گور و بردن ظرف تنگ اقدام كرده‌اند.

یزدانی با بیان این‌كه به‌نظر می‌رسد، آن‌ها حدود یك یا دو ساعت وقت كافی برای انجام این كار داشته‌اند، گفت: این افراد همراه خود چاقو و كلنگ داشتند كه چاقوی آن‌ها جا مانده است. آن‌ها پس از كندن یكسری از آجرها، تنگ آب را سرقت كرده‌اند. با این حال، به‌نظر می‌رسد كه چراغ پیه‌سوز را ندیده‌اند و ما آن را خارج كردیم.

وی با اشاره به این‌كه اسكلت داخل این گور بسیار تخریب شده و جدا كردن آن سخت و حتا غیرممكن است، تأكید كرد: حفاظت از این منطقه و محل كاوش، وظیفه‌ی یگان حفاظت تخت جمشید (پارسه) بوده و متأسفانه در این‌باره كوتاهی شده است. اكنون پس از دست‌برد زدن به گور كشف‌شده، یگان حفاظت سربازی را برای نگهبانی و حفاظت از محل به‌صورت شبانه‌روزی گذاشته است. این درحالی است كه یگان حفاظت در 100 متری محل كاوش مستقر و از محدوده‌ی كاوش در این منطقه نیز مطلع است؛ اما متأسفانه در روزهای پایانی كاوش، سربازی را برای حفاظت از منطقه گذاشته‌اند، با وجود این‌كه حدود 40 روز است كه در این محل به كار مشغول هستیم و در چاه‌های كشف‌شده نیز آثار تاریخی به‌دست آمده بودند.